Η κατάσταση στην Ελλάδα

Στην προσπάθεια μας να περιγράψουμε το LGBT κίνημα στην Ελλάδα, αναρωτηθήκαμε αρκετές φορές αν τα λίγα λόγια θα έφταναν και αν θα μπορούσαν να αποδώσουν μια πραγματική εικόνα, που δεν θα φάνταζε καθόλου ωραιοποιημένη ή πεσιμιστική, αλλά ούτε και θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σαν μέσο καθαγιασμού των όσων συμβαίνουν για εμάς... χωρίς εμάς, αλλά και κάποιες φορές από εμάς. Ιδιαίτερα σήμερα (Απρίλιος 2008) όπου εντείνονται οι πιέσεις από την LGBT κοινότητα για τη νομική κατοχύρωση των ζευγαριών του ίδιου φύλου.

Η Ελλάδα των τελευταίων τριών δεκαετιών και συγκεκριμένα από το 1977 και μετά την εμφάνιση του Απελευθερωτικού Κινήματος Ομοφυλόφιλων Ελλάδας (ΑΚΟΕ), έχει αρχίσει να παρουσιάζεται ιδιαίτερα δραστήρια σε θέματα προβολής των δικαιωμάτων ατόμων LGBT με την δημιουργία ομάδων που έχουν κοινό στόχο την προώθηση των αιτημάτων τους και την δημιουργία ενός θεσμοθετημένου καθεστώτος που θα προστατεύει την κοινωνικά ευαίσθητη ομάδα των λεσβιών, των ομοφυλόφιλων, των αμφισεξουαλικών και των τρανσεξουαλικών. Η πορεία αυτών των ομάδων δεν ήταν πάντοτε ομαλή και χωρίς προβλήματα. Από την μια η έλλειψη οικονομικών πόρων, η αδιαφορία των κρατικών φορέων να επιχορηγήσουν τέτοιες ΜΚΟ οργανώσεις και η απουσία ανθρώπινου δυναμικού που θα μπορούσε να βγει ανοικτά προς τα έξω και από την άλλη μεριά, η "παρέμβαση" της Ελληνικής δικαιοσύνης που φρόντισε δύο φορές (μία το 1980 και την δεύτερη το 1991) να σύρει την φωνή του ΑΚΟΕ, που ήταν το περιοδικό ΑΜΦΙ, στα δικαστήρια για προσβολή της δημοσίας αιδούς, δημιούργησε κλίμα δυσφορίας που αποδείχτηκε σε μονόδρομο παρά το γεγονός πως και τις δύο φορές το περιοδικό αθωώνεται πανηγυρικά. Να σημειώσουμε εδώ πως και τις δύο παραπάνω χρονιές τα υνία της χώρας είχε το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, οπότε δεν πρέπει να μας ξενίζει καθόλου ο μέχρι στιγμής αποκλεισμός από το Σύμφωνο Ελεύθερης Συμβίωσης.

Βασικό, πάντως, πρόβλημα είναι η αδυναμία έκθεσης, εφόσον δεν είναι λίγα τα άτομα που ναι μεν δουλεύουν σε LGBT ομάδες αλλά φοβούνται (για πολλούς και διαφόρους λόγους) να βγουν ανοικτά προς τα έξω. Αυτό, ειδικά, το πρόβλημα καθώς και η απουσία υποστήριξης των οργανώσεων από την πλειοψηφία των γκέι, αποδεικνύεται στην πορεία ένας ιδιαίτερα ανασταλτικός παράγοντας που δυναμιτίζει αρνητικά την όποια προσπάθεια διεκδικήσεων, αλλά και μαζικών κινητοποιήσεων. Όλα αυτά τα προβλήματα δημιούργησαν σιγά - σιγά κλίμα δυσκαμψίας τόσο στο ΑΚΟΕ όσο και στο περιοδικό ΑΜΦΙ, με αποτέλεσμα να κρίνεται απαραίτητη η δημιουργία ενός καταστατικού που θα έδινε νομική υπόσταση και θα βοηθούσε να ξεπεραστούν τα τεχνικά προβλήματα της έκδοσης του περιοδικού και παράλληλα το ΑΚΟΕ θα αποκτούσε την δυνατότητα να ζητήσει επιχορήγηση από κοινοτικά ή άλλα κονδύλια και να έχει μια πιο σοβαρή παρουσία στην ελληνική κοινωνία.

Οι προσπάθειες αυτές έπεσαν στο κενό γιατί τα παλαιά και ιδρυτικά μέλη του ΑΚΟΕ εξέφρασαν την αντίθεση τους στην οποιαδήποτε νομική υπόσταση με αποτέλεσμα η λύση - μονόδρομος ήταν να δημιουργηθεί τον Μάιο του 1988 η Ελληνική Ομοφυλοφιλική Κοινότητα (ΕΟΚ), αστική εταιρία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που ανέλαβε να καλύψει αυτό το κενό. Δυστυχώς, το μόνο που κατάφερε ήταν να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα παρά να λύσει τα ήδη υπάρχοντα. Έκτοτε η ΕΟΚ ακολουθεί τη δική της ανεξάρτητη πορεία μέχρι τον Απρίλιο 2008, όπου σταμάτησε κάθε δραστηριότητα. Στη Θεσσαλονίκη δημιουργείται το 1979 το μικρής διάρκειας Αυτόνομο Μέτωπο Ομοφυλόφιλων Θεσσαλονίκης (ΑΜΟΘ) και το 1980 εκδίδει την εφημερίδα "Μπανάνες" που κυκλοφόρησε μόνο σε ένα τείχος. Το 1988 ξεκινά δράση η Ομάδα Πρωτοβουλίας Ομοφυλόφιλων Θεσσαλονίκης (ΟΠΟΘ) που εκδίδει το περιοδικό "Ο Πόθος" και έχει τη δική της εκπομπή με τίτλο "Για το Δικαίωμα στην Ομοφυλοφιλία" στον σταθμό "Ράδιο Κιβωτός". Η ΟΠΟΘ διαρκεί μέχρι το 1998. Η Σύμπραξη κατά της Ομοφυλοφοβίας εμφανίζεται, πάλι στη Θεσσαλονίκη, το 1995 και μέχρι το 2006 έβγαζε το περιοδικό "Βιταμίνη Ο". Σήμερα, πέρα από την άλλη δράση που έχει σε θέματα κοινωνικής κριτικής και δικαιωμάτων, οργανώνει κάθε χρόνο το "Πανόραμα Ομοφυλοφιλικών Ταινιών".

Η δεκαετία του 90, όμως, που ακολουθεί έρχεται να επιβάλλει διαφορετική δυναμική. Τα ΜΜΕ έχουν αρχίσει να αφιερώνουν σελίδες, τηλεοπτικούς χρόνους και στήλες με μεγαλύτερη συχνότητα σε γκέι θέματα. Εμείς δανείζουμε το πρόσωπο μας στο φιλοθεάμον κοινό στη φιλότιμη προσπάθεια να δείξουμε πως ο διαφορετικός σεξουαλικός προσανατολισμός είναι τόσο κοινός όσο η διπλανή πόρτα. Τα τελευταία χρόνια και συγκεκριμένα από το 2003 μετά τα λυπηρά γεγονότα στο bar SPICES,  πολλές από τις ομάδες, που γνωρίζουμε να λειτουργούν στον LGBT χώρο, ξεκίνησαν μια συνεργασία μεταξύ τους δημιουργώντας το Πολύχρωμο Forum ή συνέχισαν να συνεργάζονται πιο στενά με άλλες ομάδες και κινήματα (Φεμινιστικό Κίνημα, Ελληνικό Κοινωνικό Φόρουμ κλπ) εφόσον εκεί έβρισκαν και εξακολουθούν να βρίσκουν την απαραίτητη συμπαράσταση και, γιατί όχι, πολύτιμους σύμμαχους στον αγώνα τους. Το Πολύχρωμο Φόρουμ στάθηκε αφορμή να δημιουργηθεί η Πρωτοβουλία Ομοφυλόφιλων Πολιτών (ΠΟΠ) που μετεξελίστηκε στην Ομοφυλοφιλική και Λεσβιακή Κοινότητα Ελλάδας (ΟΛΚΕ).  Παράλληλα, το 2003 δημιουργείται και το Σωματείο Αλληλεγγύης Τραβεστί - Τρανσέξουαλ (ΣΑΤΤΕ), αν και σαν ιδέα ύπήρχε από το 1997. Το σωματείο εκδίδει κάθε 4-5 μήνες το περιοδικό "Transexual Βήμα". Το 2000 εμφανίζεται άλλη μια ομάδα, η Πρωτοβουλία Ομοφυλόφιλων Ενάντια στη Καταπίεση (ΠΟΕΚ), η οποία ξεκίνησε από λεσβίες και ομοφυλόφιλους του αριστερού χώρου και το 2004 εκδίδει την τρίμηνη εφημερίδα "Απελευθέρωση". Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί μόνο τρία τεύχη, ενώ η δράση της ΠΟΕΚ είναι πλούσια σε συμμετοχές σε αντιρατσιστικές και αντιπολεμικές διαδηλώσεις, στο Athens Pride κλπ. Η συνολική διάρκεια ζωής του Πολύχρωμου Φόρουμ ήταν περίπου δύο χρόνια (2003 - 2005) και αυτό γιατί τον τελευταίο καιρό οι οργανώσεις είχαν αρχίσει να το μποϊκοτάρουν, εφόσον δεν είχαν καταφέρει να βρουν κοινή συνιστώσα συνεργασίας. Η λογική κατάληξη ήταν να ατονίσει και να εξαφανιστεί από την LGBT σκηνή.

Γιατί 30 χρόνια μετά η κατάσταση εξακολουθεί να είναι το ίδιο υποτονική; Απαντήσεις θα βρούμε στο πως είναι διαμορφωμένη ακόμα η ελληνική κοινωνία. Είναι γεγονός πως η πυρηνική μορφή οικογένειας και η έντονη θρησκοληψία, που επικρατούν στην Ελλάδα και που βασική μέριμνα τους έχουν να προστατέψουν το "φιλήσυχο πολίτη" από κάθε ξένο στοιχείο, αλλά και κάποιες αμφιβόλου ποιότητας εκπομπές που προβάλλονται στην μεσημβρινή κυρίως ζώνη της τηλεόρασης, συμβάλλουν αισθητά στην παραπληροφόρηση και στο χαμηλό επίπεδο ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού σε ευαίσθητα κοινωνικά θέματα. Το βλέπουμε, άλλωστε, στην καθημερινή μας ζωή έτσι που τα λόγια μας να περιττεύουν. Η συνειδητοποίηση της ομοερωτικής ταυτότητας και σεξουαλικού προσανατολισμού γίνεται μέσα σε κλίμα ενοχών. Αυτό εξηγεί μέχρι ένα βαθμό τη μικρή συμμετοχή στο ευρύτερο LGBT κίνημα. Συνυφασμένες σε μεγάλο βαθμό με την οικογένεια και την κοινωνική καταξίωση είναι και οι επαγγελματικές ευκαιρίες και προοπτικές. Αυτό έχει σαν συνέπεια την αδυναμία των λεσβιών, ομοφυλόφιλων, τρανσεξουαλικών και αμφισεξουαλικών να εκφραστούν ανοιχτά στο οικογενειακό τους περιβάλλον. Οι περισσότεροι εκδηλώνονται σε λίγους φίλους τους οποίους εμπιστεύονται, ενώ στο χώρο εργασίας η σιωπή για την προσωπική τους ζωή είναι ο κανόνας αφού σε διαφορετική περίπτωση αυτό θα σήμαινε απόλυση ή διώξεις, με λίγες μόνο εξαιρέσεις.

Αυτή η σιωπή είναι μια πολύ έντονη μορφή διάκρισης στον ομοερωτικό σεξουαλικό προσανατολισμό με αποτέλεσμα να δημιουργείται έντονο αίσθημα ανασφάλειας και εύκολα να σχηματίζεται χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοεικόνα. Έτσι που όταν ανακαλύπτεται η σεξουαλική ταυτότητα, τα άτομα φροντίζουν στην καλύτερη περίπτωση να ενσωματώνονται σε LGBT παρέες και να προσπαθούν μέσα από αυτές να αναπτύξουν την ταυτότητα και συνειδητοποίηση τους, ενώ στη χειρότερη, μένουν εντελώς απομονωμένα και καταπιέζουν το συναίσθημα αυτό.

Χαρακτηριστικό όμως είναι ότι η πλειονότητα μαθαίνει να βιώνει τον σεξουαλικό προσανατολισμό κυρίως σαν σεξουαλική - προσωπική επιλογή και η εξέλιξη της ταυτότητας τους σταματάει κάπου εκεί. Φυσικά σε όλα αυτά υπάρχουν δύο ταχύτητες, αυτή των μεγάλων αστικών κέντρων και εκείνη της ελληνικής επαρχίας, αυτή των συνειδητοποιημένων ατόμων που δουλεύουν σε κάποια ομάδα ή κίνημα και εκείνη των ανθρώπων που προτιμούν να συναντιόνται κυρίως σε μπαρ, να ερωτεύονται, να συζούν μερικές φορές, να δημιουργούν παρέες και να προσπαθούν να ανακαλύψουν τρόπους διασκέδασης, μια και οι υπάρχοντες δεν είναι καθόλου ικανοποιητικοί.

Μπορεί όλα αυτά που διαβάζετε να σας φαίνονται αρνητικά, αλλά αποτελούν πραγματικότητα της ζωής και καθημερινότητας στην Ελλάδα του σήμερα. Στην προσπάθεια μας, λοιπόν, να δούμε πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα τις τελευταίες δεκαετίες, ζητήσαμε να μάθουμε επίσημα πόσες από τις κρατικές και μη υπηρεσίες και ποιοι φορείς - κλειδιά γνωρίζουν τα βασικά δικαιώματα των λεσβιών, ομοφυλόφιλων, αμφισεξουαλικών και τρανσεξουαλικών και ότι κάθε διάκριση λόγω σεξουαλικής ταυτότητας είναι απάνθρωπη, αντιδημοκρατική, ρατσιστική και αντιδεοντολογική. Υποβάλαμε, μάλιστα, ανάλογο ερώτημα το 2003 σε κάποιες υπηρεσίες και επίσημους φορείς του κράτους, π.χ. το Υπουργείο Παιδείας, την ΕΣΗΕΑ, τη Γενική Γραμματεία Ισότητας, αλλά και σε κάθε φορέα που χρηματοδοτείται είτε με κρατικά ή κοινοτικά κονδύλια για να υποστηρίξει θέματα ισότητας. Ακόμα περιμένουμε απάντηση, ενώ κανένας υπεύθυνος δεν δέχτηκε να βγει σε όποιο τηλεφώνημα κάναμε.

Εδώ ερχόμαστε να ρωτήσουμε: πόσο μας προστατεύει το Κράτος που χρηματοδοτούμε πληρώνοντας φόρους; Πόσο μας σέβεται; Που μας αναγνωρίζει; ΠΟΥΘΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕ ΚΑΝΕΝΑ ΤΡΟΠΟ!!! Χαρακτηριστικό της τάσης αυτής είναι η ως προς ένα βαθμό αναμενόμενη απάντηση που δίδεται από τους βουλευτές πολιτικών κομμάτων στο κλασσικό προεκλογικό πια ερώτημα: "Τα περισσότερα κράτη - μέλη της Ε.Ε. έχουν κατοχυρώσει νομικά δικαιώματα στα ομοφυλόφιλα ζευγάρια (π.χ. κληρονομικά, φορολογικά, ασφαλιστικά). Θα συμφωνούσατε να θεσπίσει κάτι τέτοιο και η Ελλάδα;" Μόλις το 25% των βουλευτών της ΝΔ υποστηρίζει το δικαίωμα στο γάμο σε σχέση με το 55% των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ που τάσσονται υπέρ, μάλιστα έχει στο συρτάρι έτοιμο ένα νομοσχέδιο Συμβίωσης το οποίο ποτέ δεν κατέθεσε στην Βουλή όσο ήταν Κυβέρνηση (προς μεγάλη μας έκπληξη). Το ΚΚΕ δεν καταδέχτηκε να μας απαντήσει - σιγά μην ασχολούνται με τέτοιες αστικές και καπιταλιστικές συνήθειες οι βουλευτές του!!! Αντιθέτως, ο ΣΥΡΙΖΑ τάσσεται υπέρ του πολιτικού γάμου και ο ΛΑΟΣ είναι υπέρ της διεύρυνσης του Συμφώνου Ελεύθερης Συμβίωσης και στα ομοφυλόφιλα ζευγάρια. Ανάλογη θετική τοποθέτηση έχουμε από τους Οικολόγους Πράσινους.

Το ότι πάνω από τους μισούς βουλευτές του ΠΑΣΟΚ δηλώνουν θετικοί στη θεσμοθέτηση ενός βασικού δικαιώματος και αιτήματος της LGBT κοινότητας μας προβληματίζει εφόσον η παράταξη αυτή είχε τα ηνία της Ελλάδας πάνω από δύο δεκατίες και ουδέποτε έδειξε να προβληματίζεται ή να παραδειγματίζεται από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δια στόματος, μάλιστα, Σημίτη, είχαμε ακούσει πως "η ελληνική κοινωνία δεν είναι ακόμα έτοιμη". Φαίνεται πως αυτό μας το αίτημα γίνεται ιδανικό δόλωμα σε προεκλογική περίοδο για να ξεχαστεί μετά στο ντουλάπι με τα αζήτητα, καθότι "το κράτος έχει να ασχοληθεί με άλλα πολύ πιο σοβαρά ζητήματα".

Στόχος μας με αυτή τη μικρή αναδρομή στα 30 χρόνια κινηματικής δραστηριότητας της LGBT κοινότητας είναι η καλύτερη ενημέρωση, γιατί πιστεύουμε πως μόνο με την πραγματική πληροφόρηση θα καταφέρουμε να νικήσουμε τους καθημερινούς μας δαίμονες και θα μπορέσουμε να διεκδικήσουμε πολύ πιο ενεργά και δραστικά τα αιτήματα μας, χωρίς την παραμικρή έκπτωση και πουθενά. Έτσι που από κάποια στιγμή και μετά, να μιλάμε για κατακτήσεις και όχι για διεκδικήσεις.

Ειρήνη Πετροπούλου