Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΒΡΑΧΟΥ ή ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΗΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ ΣΤΟΝ ΚΑΤΩ ΤΑΡΣΟ ΦΕΝΕΟΥ                                             

   Δυτικά του χωριού Ταρσός , βρίσκεται στην σπηλιά-σχισμή , ένας ναός της Ζωοδόχου Πηγής ή της Φανερωμένης της Παναγιάς του Βράχου , όπως την ονομάζουν οι Φενεάτες , που πανηγυρίζει στίς 23 Αυγούστου (;) . 

    Κατά την παράδοση , ο ναός της Παναγιάς στον βράχο του Ταρσού ιδρύθηκε ως εκπλήρωση τάματος από κάποια Ταρσινή γυναίκα , η οποία σώθηκε ως εκ θαύματος κατά την άλωση της Βυζαντινής Ταρσού (πρέπει να γνωρίζεται ότι ο Ταρσός την εποχή εκείνη ήταν Επισκοπή και είχε επίσκοπο Ταρσού !) από τον Μωάμεθ Β΄ τον κατακτητή το 1458 .

     Ως γνωστόν , ο Μωάμεθ πολιόρκησε το κάστρο της Ταρσού και ανάγκασε τους πολιορκημένους να παραδοθούν . Από αυτούς που παραδόθηκαν , πολλούς τους φόνευσε , άλλοι συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και κάποιοι κατώρθωσαν νά σωθούν . Από τις γυναίκες άλλες τις πήραν μαζί τους σκλάβες και άλλες τις γκρέμισαν στον βράχο του Ταρσού (κατά άλλους , μερικές γυναίκες του Ταρσού πήδηξαν μόνες τους από τον βράχο για να μήν γίνουν σκλάβες των Τούρκων και έτσι έγινε ο βράχος του Ταρσού ένας δεύτερος "Ζαλογγος" ) που είναι τώρα ο ναός της Παναγιάς .

     Μιά νεαρή μητέρα με το μωρό στην αγκαλιά της ικέτευε να λυπηθούν το παιδί της . Οι Τούρκοι όμως δεν συγκινήθηκαν καθόλου και την έριξαν στον βράχο μαζί με το μωρό . Εκείνη , όμως , επικαλέστηκε την βοήθεια της Παναγίας : "Παναγιά μου , σώσε μας !" και ω , του θάυματος ! , η γυναίκα βρέθηκε στην βάση του κάθετου βράχου στα 100 μέτρα , σώα και αβλαβής .

      Από ευγνωμοσύνη για την σωτηρία της η γυναίκα αυτή διαμόρφωσε την σχισμή του βράχου σε ναό , βάζοντας κάποιες εικόνες . Ο ναός σήμερα κοσμείται από αξιόλογες εικόνες , όπως της Παναγίας , του Χριστού , Κοιμήσεως της Θεοτόκου , οι οποίες χρνονολογούνται στα 150 έτη και είναι έργα του αγιογράφου Ασημάκη Σκαλτζά .

      Επίσης υπάρχει και η φορητή εικόνα της Παναγίας της βρεφοκρατούσας 200 ετών και πλέον . Η εικόνα αυτή έχει διαστάσεις 37Χ29 και είναι ζωγραφισμένη πάνω σε μονοκόμματο πελεκητό ξύλο . Εικονίζει την Παναγία από τη μέση και πάνω να κρατάει το θείο βρέφος , υποβαστάζοντάς το με το δεξί χέρι της . 

      Μιά πέτρινη σκάλα φθάνει στον πρόναο , μετά στο τρίτο επίπεδο βρίσκεται το ιερό που μέσα αναβλύζει πηγή με νάμα - αγίασμα . Αριστερά του ναού υπάρχει μιά πολύ χαμηλή είσοδος όπου οδηγεί στην καταβόθρα .

      Σε εκκλησιαστικό έγγραφο , όταν αυτοκράτορας του Βυζαντίου ήταν ο Αλέξιος Α΄ ο Κομνηνός (1081-1118) μ.χ.) μνημονεύεται η ίδρυση Επισκοπής Ταρσού και Ζήμαινας και σαν Επισκοπή Ταρσοκορώνης . Αυτό δηλώνει ότι οι Ταρσοί αριθμούσαν αρκετές εκατοντάδες κατοίκων και γι΄ αυτό τους δόθηκε η ονομασία " Μεγάλοι Ταρσοί " .